|  PGS.TS. Nguyễn Thị Quế Anh - Bí thư Đảng ủy,
Phó Chủ nhiệm Khoa, Đại học Quốc gia Hà Nội | Tròn 40 năm hình thành và phát triển, Khoa Luật đón nhận tuổi mới của mình với tâm thế của một người đã trưởng thành qua nhiều đỉnh cao cùng những thăng trầm, trải nghiệm. Khoa Luật được thành lập tại Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội từ năm 1976, là tiền thân thành lập Đại học Pháp lý Hà Nội vào năm 1979, được tái thành lập tại Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội vào năm 1986, trở thành Khoa Luật, Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn vào năm 1995 và phát triển thành Khoa Luật trực thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội vào năm 2000. Đến nay, trên nền tảng ấy đang dần hình thành một Khoa Luật với tầm vóc mới trong tương lai không xa - Đại học Luật thành viên Đại học Quốc gia Hà Nội. Như một người trưởng thành, nhìn lại chặng đường đã đi qua, Khoa Luật đang ở đâu, có những gì và cần những gì để cùng nhau bước tiếp trên chặng đường phía trước? | Về bối cảnh khách quan, đào tạo luật của Việt Nam đang trên đà phát triển theo xu thế quốc tế hóa và trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế trên mọi lĩnh vực, trong đó có lĩnh vực đào tạo như hiện nay thì sản phẩm đào tạo ngày càng được chú trọng và chất lượng đào tạo phải được đặt lên hàng đầu. Đào tạo luật đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển, thay đổi cả về lượng và về chất đội ngũ cán bộ pháp lý. Ngoài ra, trong những năm gần đây, trước yêu cầu cải cách tư pháp, xây dựng đất nước, phát triển kinh tế và hội nhập quốc tế, vấn đề tăng cường đào tạo cán bộ có trình độ pháp luật đang đặt ra đối với tất cả các cơ quan, đơn vị và doanh nghiệp, kéo theo nhu cầu rất lớn về đào tạo nguồn nhân lực pháp luật. Nhu cầu tuyển dụng cán bộ pháp luật làm việc trong các cơ quan nhà nước và các doanh nghiệp là rất lớn. Bên cạnh đó, nhu cầu tăng cường hoạt động nghiên cứu khoa học pháp lý, tư vấn và phản biện chính sách, pháp luật ngày càng gia tăng. Công tác nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, đánh giá nhu cầuđiều chỉnh pháp luật, dự báo xu hướng phát triển, tư vấn và phản biện chính sách, pháp luật là tiền đề không thể thiếu để đảm bảo cho hoạt động xây dựng và thi hành pháp luật diễn ra hiệu quả và đúng hướng. Với những luận lý đó, việc thành lập Trường Đại học Luật vào thời điểm hiện nay rất phù hợp với xu hướng hội nhập giáo dục đại học, góp phần đào tạo nguồn nhân lực pháp lý có khả năng hội nhập, tư vấn và phản biện chính sách. Đặc biệt, với tư cách là một đơn vị trong Đại học Quốc gia Hà Nội, Khoa Luật (Trường Đại học Luật trong tương lai) được thụ hưởng một cơ chế tự chủ cao trong mọi lĩnh vực hoạt động, năng động, mềm dẻo, thông thoáng và hiệu quả để thích ứng kịp thời với những nhu cầu ngày càng gia tăng của xã hội. Đại học Quốc gia Hà Nội với một hệ thống gồm các trường đại học, các viện nghiên cứu thành viên và các khoa trực thuộc gắn kết chặt chẽ, bổ khuyết cho nhau; liên thông, liên kết thống nhất Đại học Quốc gia Hà Nội thành một chỉnh thể tạo nên sức mạnh tổng hợp. Sự thống nhất trong đa dạng của Đại học Quốc gia giúp các đơn vị thành viên, trực thuộc phát huy được những lợi thế chung của Đại học Quốc gia Hà Nội cũng như những đặc thù của từng đơn vị, phát huy được thế mạnh liên thông, liên kết, tích hợp trí tuệ liên ngành, gắn kết chí hướng, phấn đấu theo cùng một mục tiêu, tạo được các giá trị gia tăng và các sản phẩm độc đáo. Đây là tiền đề quan trọng cho việc thành lập và nâng cấp các đơn vị đào tạo thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội, trong đó có việc nâng cấp Khoa Luật thành Trường Đại học Luật. Điều này góp phần hoàn chỉnh cơ cấu đa ngành, đa lĩnh vực và phát triển các ngành, chuyên ngành đào tạo mới ở Đại học Quốc gia Hà Nội. Về bối cảnh chủ quan, Khoa Luật hiện đang có nhiều tiềm năng và thế mạnh, được vun đắp bởi bề dày 40 năm giảng dạy và nghiên cứu trong lĩnh vực pháp luật. Khoa Luật (tiền thân là Khoa Pháp lý) được thành lập tại Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội theo Quyết định số 1087 ngày 30-7-1976 của Bộ trưởng Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp (nay là Bộ Giáo dục và Đào tạo). Đây là cơ sở đào tạo đầu tiên và duy nhất của nước ta được giao nhiệm vụ chính trị là đào tạo cán bộ pháp lý bậc đại học ở thời điểm đó. Ngày 10-11-1979, Hội đồng Chính phủ đã ra Quyết định số 405-CP về việc thành lập Trường Đại học Pháp lý Hà Nội, trên cơ sở thống nhất Khoa Pháp lý, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội và Trường Cao đẳng Pháp lý thuộc Ủy ban Pháp chế của Hội đồng Chính phủ. Đội ngũ cán bộ giảng dạy, kinh nghiệm quản lý, nền nếp đào tạo của Khoa Pháp lý, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội đã đặt nền móng cơ bản, quan trọng để xây dựng và phát triển Trường Đại học Pháp lý Hà Nội (nay là Trường Đại học Luật Hà Nội). Ngày 23-7-1986, Bộ trưởng Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp ra Quyết định số 1994/KH về việc mở thêm một số ngành học mới trong đó có ngành Luật ở Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Vào thời điểm đó, việc tái thành lập Khoa Luật đã làm gia tăng tính tổng hợp và toàn diện trong hoạt động đào tạo và nghiên cứu của Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Năm 1993, công cuộc đổi mới giáo dục đại học ở Việt Nam đã đánh dấu một bước ngoặt lớn khi Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội trở thành hạt nhân nòng cốt xây dựng và phát triển Đại học Quốc gia Hà Nội - một trung tâm đào tạo đại học, sau đại học và nghiên cứu, ứng dụng khoa học - công nghệ đa ngành, đa lĩnh vực, chất lượng cao của đất nước. Năm 1995, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên và Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn ra đời từ Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Khoa Luật trở thành một Khoa của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn. Năm 1996, Khoa Luật đã được kiện toàn về mặt tổ chức với 5 bộ môn: Bộ môn Lý luận - Hành chính - Nhà nước, Bộ môn Luật hình sự, Bộ môn Luật kinh tế - lao động, Bộ môn Luật dân sự, Bộ môn Luật quốc tế. Hội đồng Khoa học và Đào tạo của Khoa cũng được thành lập trong thời gian này. Đến năm 1997, Trung tâm Nghiên cứu và Hỗ trợ pháp lý (LERES) được thành lập. Ngày 07-3-2000, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội đã ra Quyết định số 85/TCCB về việc thành lập Khoa Luật trực thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội trên cơ sở Khoa Luật thuộc Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn. Bằng sự nỗ lực, phấn đấu không ngừng của các thế hệ cán bộ, giảng viên và sinh viên, Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội đã trở thành cơ sở đào tạo và nghiên cứu pháp luật có uy tín hàng đầu của Việt Nam với những bước phát triển toàn diện, vững chắc trên tất cả các lĩnh vực. Với bề dày lịch sử 40 năm trong hoạt động đào tạo và nghiên cứu khoa học, Khoa Luật đã đào tạo được hàng vạn cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ, đã khẳng định là chiếc nôi của nền khoa học pháp lý nước nhà, nơi hội tụ của nhiều nhà khoa học, các cán bộ pháp lý có trình độ chuyên môn cao. Với tỷ lệ cán bộ giảng dạy có học hàm, học vị cao nhất so với các cơ sở đào tạo luật trong cả nước, Khoa Luật là một trong những đơn vị thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội có thành tích xuất sắc trong hoạt động nghiên cứu khoa học. Khoa đã xuất bản hàng trăm giáo trình, sách chuyên khảo, sách tham khảo và hàng nghìn các bài báo khoa học đăng trên các tạp chí khoa học pháp lý chuyên ngành trong và ngoài nước. Khoa đã tổ chức và tham gia hàng trăm hội thảo, hội nghị khoa học quốc gia và quốc tế. Trong đó, nhiều hội thảo đã thu hút được sự tham gia đông đảo của các chuyên gia có uy tín trong và ngoài nước, đóng vai trò quan trọng trong việc hoàn thiện cơ sở lý luận và thực tiễn liên quan đến các lĩnh vực pháp luật chủ yếu của đời sống xã hội. Đội ngũ chuyên gia uy tín đầu ngành của Khoa đã tham gia đóng góp ý kiến xây dựng, phản biện cho nhiều đạo luật quan trọng trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Quan hệ hợp tác quốc tế trong đào tạo và nghiên cứu khoa học của Khoa ngày càng được mở rộng. Hiện nay, Khoa Luật có quan hệ hợp tác với nhiều cơ quan nghiên cứu, các trường đại học, các tổ chức phi chính phủ nước ngoài như: Trung Quốc, Nga, Pháp, Bỉ, Đức, anh, Mỹ, Canađa, Ôxtrâylia, Hà Lan, Na Uy, Đan Mạch, Nhật Bản, Lào, Thái Lan,... Đặc biệt, Khoa Luật đã phối hợp với các đối tác tổ chức những chương trình đào tạo liên kết quốc tế ở bậc đào tạo đại học và sau đại học: Cử nhân Luật Việt - Nhật; Thạc sĩ Luật hợp tác kinh tế và kinh doanh quốc tế, Thạc sĩ pháp luật về quyền con người. Đây đều là các chương trình lần đầu tiên được xây dựng và triển khai tại Việt Nam. Trong quá trình xây dựng và phát triển, Khoa Luật đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chính trị trong đào tạo nguồn nhân lực và nghiên cứu khoa học, được xã hội tín nhiệm và đánh giá cao. Các thế hệ cán bộ và sinh viên của Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội đã lập được nhiều thành tích đáng tự hào, tập thể Khoa Luật đã được tặng thưởng Huân chương của Nhà nước, Bằng khen của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bằng khen của Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội. Công đoàn Khoa được tặng Bằng khen của Công đoàn ngành Giáo dục, Đoàn Thanh niên của Khoa được tặng Bằng khen của Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và nhiều cán bộ, giảng viên, học viên, sinh viên của Khoa đã được tặng thưởng nhiều phần thưởng cao quý của Nhà nước cũng như của các cấp, các ngành và của Đại học Quốc gia Hà Nội. Đến thời điểm hiện nay, Khoa Luật đã đạt được những thành tựu lớn và có bề dày trong hoạt động đào tạo và nghiên cứu khoa học. Tuy nhiên, với địa vị pháp lý là một Khoa trực thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội, những tiềm năng, thế mạnh của Khoa chưa được phát huy một cách tối đa và chưa đáp ứng được nhu cầu xã hội đối với các sản phẩm đào tạo và nghiên cứu khoa học. Điều này dẫn đến sự hạn chế trong việc đóng góp của Khoa Luật nói riêng và của Đại học Quốc gia Hà Nội nói chung vào sự nghiệp đào tạo đội ngũ cán bộ khoa học pháp lý chuyên sâu. Xây dựng Khoa Luật thành Trường Đại học Luật thành viên Đại học Quốc gia Hà Nội không phải là nhiệm vụ hoàn toàn mới lạ, mà là sự kế thừa và tiếp nối những nhiệm vụ hiện nay của Khoa nhưng ở quy mô và tầm vóc cao hơn, dựa trên ba trụ cột phát triển là đào tạo chất lượng cao, nghiên cứu cơ bản và tư vấn chính sách, phản biện xã hội, trong đó đào tạo là trung tâm. Thực chất của nhiệm vụ nâng cấp Khoa Luật thành Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội trong bối cảnh hiện nay là khắc phục triệt để những tồn tại, yếu kém, khơi dậy và phát huy những tiềm năng, thế mạnh của Khoa nhằm từng bước tiếp cận với trình độ khu vực và thế giới, tạo ra sự phát triển toàn diện, vững chắc về mọi mặt, đồng thời củng cố và tăng cường vị trí nòng cốt và tiên phong của Đại học Quốc gia Hà Nội trong hệ thống giáo dục đại học. Trọng tâm của nhiệm vụ xây dựng Trường Đại học Luật là phải tạo ra sự phát triển mang tính đột phá về chất lượng đào tạo cán bộ pháp luật, củng cố và nâng cao chất lượng công tác nghiên cứu khoa học pháp lý, tư vấn chính sách và phản biện xã hội. Song song với nó là quá trình phát triển đội ngũ cán bộ, giảng viên vững mạnh, đủ sức đảm đương các nhiệm vụ của nhà trường đồng thời với việc tiến hành cải tạo, nâng cấp và xây dựng mới cơ sở vật chất khang trang, đầu tư trang thiết bị hiện đại tương xứng với yêu cầu phát triển của nhà trường trong giai đoạn hiện nay. Để hoàn thành những nhiệm vụ trên đây, nhà trường cần nhận được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo Đảng và Nhà nước, sự chỉ đạo kịp thời, sâu sát, sự giúp đỡ và tạo thuận lợi của Ban Thường vụ Đảng ủy, Ban Giám đốc cũng như các Ban chuyên môn của Đại học Quốc gia Hà Nội, đặc biệt là sự chung sức, chung lòng, cùng ý chí, quyết tâm cao độ của tập thể lãnh đạo và cán bộ, giảng viên của Khoa Luật. Tập thể lãnh đạo và cán bộ, giảng viên của Khoa cần nhận thức rõ về ý nghĩa và tầm quan trọng của nhiệm vụ xây dựng Khoa thành Trường Đại học Luật thành viên Đại học Quốc gia Hà Nội, đồng thời phải nhận diện đầy đủ những tiềm năng, thế mạnh, những hạn chế, yếu kém trong tổ chức, hoạt động của nhà trường, nguyên nhân của những hạn chế, yếu kém đó và có biện pháp khắc phục hiệu quả. yếu tố then chốt quyết định thành công là phải đề ra được những mục tiêu cụ thể, thiết thực, phù hợp với điều kiện hiện tại và tiềm năng phát triển của nhà trường trong tương lai, phù hợp với những tiêu chí của một trường đại học hiện đại, tiên tiến; xác định rõ nhiệm vụ phát triển trên từng mặt hoạt động và trong từng giai đoạn, trên cơ sở đó đề ra những giải pháp hữu hiệu để huy động và tranh thủ tối đa mọi nguồn lực cả trong và ngoài nước cho sự đầu tư phát triển. Nhìn lại 40 năm đã qua để bước tiếp chặng đường phía trước, những người tâm huyết với mái nhà Khoa Luật thân thương xin hãy cùng nhau nghĩ và hành động theo tinh thần một châm ngôn quen thuộc: Bạn không thể thống nhất được suy nghĩ của mọi người, nhưng bạn có thể thống nhất được mọi người qua một mục tiêu chung (you can not unify everyone’s thoughts, but you can unify everyone through a common goal - Jack Ma). |